Kerkbuurt, Parrega
Johannes de Doperkerk
Onze gemeente wil een kerk zijn voor haar gemeente en voor het dorp. Het open staan voor elkaar en het samen gemeente zijn wordt daarbij als belangrijk ervaren. Als gemeente weten wij ons aangeraakt en geroepen door de levende God van Isra?l. Wij geloven dat God heel persoonlijk betrokken is op de wereld en op mensen en dat Hij tot op de dag van vandaag mensen roept en uitnodigt in Hem te geloven.
Als gemeente weten wij ons aangeraakt en geroepen door de levende God van Isra?l. Wij geloven dat God heel persoonlijk betrokken is op de wereld en op mensen en dat Hij tot op de dag van vandaag mensen roept en uitnodigt in Hem te geloven. Ons fundament ligt in deze Goede Boodschap van Gods liefde voor mensen, zoals we die horen en vernemen in de Bijbel en in het bijzonder in Jezus Christus als de gekruisigde en opgestane Verlosser en Heer. In Zijn voetspoor willen wij God en mensen dienen, samen gemeente zijn en omzien naar onze naaste. Zo proberen wij het Evangelie handen en voeten te geven en vertrouwen wij erop dat Christus ook in deze tijd Zijn gemeente bouwt.
Historie van de kerk
Aan de weg door Parrega staat de Johannes de Doperkerk. De kerk heeft een zware zadeldaktoren, een eenvoudig schip en een kerkhof rondom het gebouw. De oudste delen van de kerk gaan waarschijnlijk terug tot de dertiende eeuw. Daarmee hoort zij bij de oudste gebouwen van het dorp.
Een kerk op een oude dorpsplek
Parrega wordt al in de middeleeuwen genoemd als terpdorp. Op die verhoogde plek werd ook de kerk gebouwd. De toren en het schip hebben nog kenmerken van de vroege Friese baksteenkerken: dikke muren, eenvoudige vormen en een zadeldak boven op de toren.
De kerk is in de loop van de eeuwen meerdere keren aangepast. De bovenbouw van de toren werd waarschijnlijk in de zestiende eeuw vernieuwd. Ook het koor veranderde later nog, mogelijk in de zeventiende eeuw, waarbij delen van het metselwerk opnieuw zijn opgebouwd. Daardoor bestaat de kerk niet uit ??n bouwperiode, maar uit onderdelen uit verschillende eeuwen.
De kapconstructie boven het schip
Boven het schip ligt een zestiende-eeuwse houten kapconstructie. Daarin ontbreekt het beschot dat het geplande tongewelf had moeten vormen. Het geraamte is wel aanwezig, maar de afwerking is nooit aangebracht.
Dat detail is nog steeds zichtbaar in de constructie boven het plafond van de kerk.
De klok van 1402
In de toren hangt een klok die meestal wordt gedateerd op 1402. De klok wordt toegeschreven aan klokkengieter Hermanus en behoort daarmee tot de oudste onderdelen van de kerk.
Eeuwenlang werd de klok gebruikt voor kerkdiensten, begrafenissen, waarschuwingen en andere belangrijke momenten in het dorp.
Op de klok staan verschillende namen vermeld, waaronder Heer Arent, Heer Harma, Heer Jarich Tjallongs en Eelcke Douwes. De klok draagt daarmee niet alleen een jaartal, maar ook namen van mensen die eeuwen geleden bij de kerk betrokken waren.
Restauratie van de klok
In 2022 werd de oude klok gerestaureerd. Daarbij kreeg de klok een nieuwe kroon en werd de klokkenstoel aangepast voor een tweede klok.
Die nieuwe klok kreeg de naam Johannes. In december 2022 werden beide klokken met een telescoopkraan in de toren gehesen en kort voor Kerst officieel ingeluid.
De windvaan
Boven op de kerk staat een windvaan met drie vissen. Die verwijzen naar het vroegere vissersverleden van Parrega.
Het dorp lag vroeger aan het Parregaastermeer. Hoewel het landschap later veranderde, is dat oudere verleden nog op verschillende plekken rond de kerk terug te vinden.
Het hek bij het kerkhof
Voor de kerk staat een gietijzeren toegangshek naar het kerkhof. Het hek bestaat uit twee gebogen vleugels tussen opengewerkte gietijzeren pijlers op hardstenen basementen.
In het hekwerk en de pijlers zijn verschillende doodssymbolen verwerkt, waaronder gedoofde toortsen, gekruiste zeisen, een zandloper en een doodshoofd met gekruiste beenderen. In het ijzer staat de tekst: ?Gedenkt te sterven?.
Niet alleen de kerk en toren zijn beschermd als rijksmonument. Ook het hek zelf heeft een eigen monumentstatus.
De gevonden altaarsteen
Tijdens restauratiewerkzaamheden in 1998 werd in de kerk een oude altaarsteen gevonden. Die stamt uit de periode waarin de kerk nog katholiek was.
De naam Johannes de Doper verwijst nog naar die oudere oorsprong van de kerk.
Het interieur
Het interieur van de kerk veranderde door de eeuwen heen meerdere keren. Banken, verlichting, vloer, preekstoel en orgel stammen niet allemaal uit dezelfde periode.
Daardoor laat het interieur verschillende perioden uit de geschiedenis van de kerk tegelijk zien.
Het Vermeulen-orgel
Het orgel werd in 1907 gebouwd door Mart Vermeulen uit Woerden. Het instrument heeft 21 sprekende stemmen en geldt als het grootste nog bestaande Vermeulen-orgel in Friesland.
In de twintigste eeuw werd het orgel meerdere keren aangepast. Niet alle wijzigingen pakten goed uit, waardoor het instrument lange tijd slecht bespeelbaar was.
In 2015 volgde een uitgebreide restauratie door Bakker & Timmenga uit Leeuwarden. Daarbij werden onder meer windladen, mechanieken, klavieren en pijpwerk hersteld.
Ook de orgelkas werd aangepakt. De oorspronkelijke imitatie-eiken beschildering bleef behouden en beschadigingen werden hersteld. Tijdens de restauratie werd ook de verzakte orgelkas weer rechtgezet.
Midden in het dorp
De Johannes de Doperkerk bestaat uit veel kleine details die verwijzen naar verschillende perioden uit de geschiedenis van Parrega: de middeleeuwse toren, de klok uit 1402, de onafgemaakte kapconstructie, het gietijzeren hek, de gevonden altaarsteen en het orgel uit 1907.
Samen vormen ze een gebouw dat al eeuwen onderdeel is van het dorp.